เงินชดเชยตามกฎหมายแรงงานจ่ายอย่างไร? เมื่อต้องเลิกจ้างพนักงาน

Severance Pay

เงินชดเชยคำนวณอย่างไรให้ถูกต้อง?

การจ่ายเงินชดเชยตามกฎหมายแรงงานเป็นเรื่องสำคัญที่นายจ้างและลูกจ้างต้องเข้าใจ โดยเฉพาะในแง่ของ ข้อบังคับตามกฎหมายแรงงาน และการเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา หากปฏิบัติไม่ถูกต้อง อาจนำไปสู่ข้อพิพาททางกฎหมายและความไม่พึงพอใจของทั้งสองฝ่าย

ประเภทเงินได้พึงประเมินที่นายจ้างจ่ายให้ครั้งเดียวเพราะเหตุออกจากงาน

เงินได้พึงประเมินที่นายจ้างจ่ายให้ครั้งเดียวเพราะเหตุออกจากงาน มีดังนี้

(ก) เงินบำเหน็จตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญข้าราชการ เป็นเงินได้ที่คำนวณตามหลักเกณฑ์และวิธีการคำนวณบำเหน็จตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จข้าราชการ

(ข) เงินที่จ่ายจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD) เป็นกองทุนที่นายจ้างและลูกจ้างร่วมกันจัดตั้งขึ้นโดยสมัครใจ เพื่อให้ลูกจ้างมีเงินสะสมไว้ใช้หลังเกษียณ หรือลาออกจากงาน โดยแบ่งประเภทของเงินที่ได้รับจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เป็น 3 ส่วนหลัก:

  • เงินสะสมของลูกจ้าง (Employee’s Contribution) เป็นเงินที่ลูกจ้างสะสมไว้เองในกองทุน ได้รับคืนเต็มจำนวนเมื่อออกจากงาน
  • เงินสมทบของนายจ้าง (Employer’s Contribution) เป็นเงินที่นายจ้างสมทบให้พนักงาน ได้รับคืนตามเงื่อนไขของกองทุน
  • ผลประโยชน์จากการลงทุนของกองทุน (Investment Returns) เป็นผลกำไรจากการนำเงินกองทุนไปลงทุน ได้รับคืนตามกฎเกณฑ์ของกองทุน

(ค) เงินชดเชยตามกฎหมายแรงงาน เป็นเงินที่นายจ้างต้องจ่ายให้ลูกจ้างที่ถูกเลิกจ้าง ไล่ออก โดยไม่มีความผิด กรณีที่นายจ้างสามารถเลิกจ้างโดยไม่ต้องจ่ายเงินชดเชยหากลูกจ้างมีความผิด เช่น:

  • ทุจริตต่อหน้าที่
  • จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย
  • ฝ่าฝืนกฎระเบียบของบริษัทอย่างร้ายแรง
  • ละทิ้งหน้าที่ติดต่อกันเกิน 3 วันทำงาน โดยไม่มีเหตุอันสมควร
  • ลูกจ้างประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงเป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหาย
  • ลูกจ้างสมัครใจขอลาออกเอง
  • ลูกจ้างได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุด เว้นแต่เป็นความผิดที่กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ
  • การจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาไว้แน่นอนและเลิกจ้างตามกำหนดเวลานั้น ๆ

หลักเกณฑ์การจ่ายเงินชดเชยตามอายุงาน

กฎหมายกำหนดอัตราการจ่ายเงินชดเชยตามระยะเวลาทำงานของลูกจ้าง ดังนี้:

อายุงานของลูกจ้าง อัตราเงินชดเชย
120 วัน แต่ไม่ถึง 1 ปี อัตราค่าจ้างสุดท้าย 30 วัน
1 ปี แต่ไม่ถึง 3 ปี อัตราค่าจ้างสุดท้าย 90 วัน
3 ปี แต่ไม่ถึง 6 ปี อัตราค่าจ้างสุดท้าย 180 วัน
6 ปี แต่ไม่ถึง 10 ปี อัตราค่าจ้างสุดท้าย 240 วัน
10 ปี แต่ไม่ถึง 20 ปี อัตราค่าจ้างสุดท้าย 300 วัน
20 ปีขึ้นไป อัตราค่าจ้างสุดท้าย 400 วัน

วิธีคำนวณเงินชดเชยตามกฎหมายแรงงาน

เงินชดเชยคำนวณจาก ค่าจ้างสุดท้าย ที่ลูกจ้างได้รับ และสวัสดิการที่เกี่ยวข้องกับการทำงาน

ตัวอย่างการคำนวณ: ลูกจ้างทำงานมา 15 ปี และได้รับค่าจ้างเดือนละ 50,000 บาท

  • อัตราเงินชดเชย = ค่าจ้าง 300 วัน หรือ 10 เดือน
  • เงินชดเชยที่ต้องจ่าย = 50,000 x 10 = 500,000 บาท

สิทธิการยกเว้นภาษีเงินชดเชย:

  • ลูกจ้างที่ได้รับเงินชดเชยจากการเลิกจ้าง แต่ไม่รวมเงินชดเชยจากการเกษียณอายุ สามารถได้รับ การยกเว้นภาษี สำหรับเงินชดเชยที่ไม่เกิน ค่าจ้างของ 400 วันสุดท้าย แต่ต้องไม่เกิน 600,000 บาท

ตัวอย่างการคำนวณภาษี

  1. ส่วนยกเว้นภาษีเงินชดเชยในส่วน 400 วันแรก
    1. ตามเงื่อนไขยกเว้นภาษีใหม่ จะได้รับการยกเว้นไม่เกินค่าจ้าง 400 วัน หรือ 50% ของค่าจ้างสุดท้าย × จำนวนปีที่ทำงาน (เลือกค่าน้อยกว่า)
    1. 50% ของค่าจ้างสุดท้าย × จำนวนปีที่ทำงาน = (50,000 × 50%) × 15 = 375,000 บาท
    1. ค่าจ้าง 400 วัน = (50,000 × 400) ÷ 30 = 666,667 บาท
    1. ดังนั้น ยกเว้นภาษีได้ 375,000 บาท (เนื่องจากเป็นค่าที่น้อยกว่า 400 วัน)
  2. ส่วนที่ต้องเสียภาษี
    1. เงินชดเชยที่ได้รับ = 500,000 บาท
    1. หักส่วนที่ยกเว้น = 500,000 – 375,000 = 125,000 บาท
    1. ส่วนที่เหลือ 125,000 บาทนี้ จะต้องถูกนำมาคำนวณภาษี

(ง) เงินชดเชยพิเศษหรือเงินได้ที่จ่ายครั้งเดียวเพราะเหตุออกจากงาน เป็นเงินที่นายจ้างจ่ายให้ลูกจ้างในกรณีที่ลูกจ้างต้องออกจากงาน ซึ่งไม่ใช่เงินชดเชยตามกฎหมายแรงงาน แต่เป็นเงินที่นายจ้างจ่ายเพิ่มเติมให้ตามเงื่อนไขที่ตกลงกัน หรือเป็นไปตามนโยบายของบริษัท

โดยทั่วไป เงินชดเชยพิเศษจะอยู่ภายใต้ข้อกำหนดของ มาตรา 48(5) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งทำให้สามารถเลือก คำนวณภาษีแบบแยกต่างหาก จากเงินได้ประเภทอื่นได้ เพื่อให้เสียภาษีน้อยลง

วิธีเสียภาษีสำหรับเงินได้เพราะเหตุออกจากงาน

  1. หากลูกจ้างทำงาน ไม่ถึง 5 ปี หรือไม่เข้าเงื่อนไข ต้องนำเงินชดเชยไปรวมคำนวณภาษีกับเงินได้ประเภทอื่น ๆ
    1. หากลูกจ้างทำงาน มากกว่า 5 ปี และเป็นการเลิกจ้างที่เข้าเงื่อนไข สามารถเลือก คำนวณภาษีแยกต่างหาก เพื่อช่วยลดภาระภาษี

ตัวอย่างใบแนบ ภ.ง.ด.90/91 กรณีเลือกเสียภาษีกรณีไม่นำไปคำนวณภาษีกับเงินได้อื่นๆ

นายจ้างควรปฏิบัติอย่างไร?

  • แจ้งการเลิกจ้างอย่างเป็นทางการ: แจ้งล่วงหน้าตามกฎหมายหรือข้อตกลง
  • คำนวณและจ่ายเงินชดเชย: ชำระเงินให้ถูกต้องและครบถ้วน
  • ออกหนังสือรับรองการทำงาน: ให้ลูกจ้างใช้สมัครงานใหม่หรือทำธุรกรรมอื่น ๆ

สิ่งที่ลูกจ้างควรทำ

  • ตรวจสอบสิทธิของตนเอง: ศึกษากฎหมายแรงงานเพื่อให้แน่ใจว่าได้รับเงินชดเชยถูกต้อง
  • ขอเอกสารจากนายจ้าง: ขอหนังสือรับรองการทำงานและหลักฐานการจ่ายเงินชดเชย
  • ปรึกษาหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง: หากไม่ได้รับเงินชดเชย สามารถร้องเรียนได้ที่ สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

สรุป

การจ่ายเงินชดเชยตามกฎหมายแรงงานเป็นสิทธิที่สำคัญของลูกจ้าง และเป็นข้อบังคับทางกฎหมายที่นายจ้างต้องปฏิบัติตาม ความเข้าใจที่ถูกต้องจะช่วยให้การเลิกจ้างเป็นธรรม ลดความขัดแย้ง และเสริมสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในองค์กร 📌 ต้องการระบบ HR ที่ช่วยจัดการเรื่องเงินเดือนและสิทธิพนักงานอย่างครบวงจร? COACH HCM ช่วยให้การบริหารงาน HR เป็นเรื่องง่าย

 

Severance Pay: Steps to Calculate It 100% Correctly

Severance Pay

Severance Pay – Step by Step

Understanding severance pay under labor law is essential for both employers and employees. It directly affects compliance, taxation, and the risk of legal disputes if not handled correctly.

Types of Income Paid Upon Termination

These are the one-time payments an employer may provide when employment ends:

  1. Government Gratuity A severance payment made according to civil service pension regulations.
  1. Provident Fund (PVD) A voluntary savings fund jointly contributed by employer and employee, consisting of
    • Employee’s Contribution – Fully returned to the employee upon resignation or retirement
    • Employer’s Contribution – Returned based on the fund’s rules
    • Investment Returns – Profits from fund investments, returned under the fund’s terms
  1. Severance Pay under Labor Law

A statutory payment required when an employee is dismissed without fault. Employers are not obligated to pay severance if the employee is terminated for cause, such as:

  • Fraud or intentional damage
  • Serious violation of company rules
  • Absence without cause for over 3 consecutive working days
  • Gross negligence
  • Voluntary resignation
  • Imprisonment (unless for a minor or unintentional offense)
  • End of fixed-term employment contract

Severance Pay by Length of Service

The Thai Labor Protection Act defines the severance pay rate based on years of service:

Years of Service

Severance Pay (Final Wage)

120 days – < 1 year

30 days

1 – < 3 years

90 days

3 – < 6 years

180 days

6 – < 10 years

240 days

10 – < 20 years

300 days

20+ years

400 days

Severance Pay Calculation Example

An employee has worked for 15 years and earns 50,000 THB/month.

  • Entitlement = 300 days or 10 months
  • Severance Pay = 50,000 × 10 = 500,000 THB

Tax Exemption on Severance Pay

Employees are eligible for a tax exemption on severance pay up to 400 days’ wages, not exceeding 600,000 THB, if not related to retirement.

Example:

  • 50% × 50,000 × 15 years = 375,000 THB
  • 400 days = (50,000 × 400) ÷ 30 = 666,667 THB
  • Lesser amount = 375,000 THB (exempt)
  • Taxable = 500,000 – 375,000 = 125,000 THB

Special Severance (One-Time Payment)

In some cases, employers provide additional lump-sum payments beyond legal severance. This is:

  • Negotiated between employer and employee
  • Taxed separately under Section 48(5) of the Revenue Code for reduced tax burden

Employees who’ve worked over 5 years and meet certain conditions may choose to calculate tax separately from other income.

What Employers Should Do

  • Provide official termination notice
  • Calculate and pay severance correctly and promptly
  • Issue a work certificate for future employment or verification

What Employees Should Do

  • Understand their severance rights under labor law
  • Request documentation and payment evidence from the employer
  • Contact the Department of Labor Protection and Welfare if rights are violated

Summary

Severance pay is a legal and financial obligation that must be handled properly. It protects employees’ rights and ensures fair offboarding. Understanding the rules around taxation and calculation helps minimize disputes and maintain healthy employer-employee relationships.

Looking for an HR software that simplifies severance pay and employee entitlement management?
COACH HCM offers complete tools for managing payroll, compliance, and personnel data — helping organizations stay accurate, fair, and efficient.